Government of Wales Act 1998

Sefydlodd y Government of Wales Act 1998 y Cynulliad Cenedlaethol fel sefydliad corfforaethol. I bob diben felly, roedd yn weithrediaeth ddatganoledig (hynny yw, roedd yn llywodraeth) i Gymru, yn hytrach nag yn ddeddfwrfa yn ystyr draddodiadol y gair hwnnw.

Bu'r Ddeddf yn gyfrwng i drosglwyddo swyddogaethau gweithredol (hynny yw, pwerau a dyletswyddau) mewn meysydd megis amaethyddiaeth, diwylliant, datblygu economaidd, addysg, iechyd, tai, llywodraeth leol, gwasanaethau cymdeithasol a chynllunio o Lywodraeth y DU, er mwyn i’r Cynulliad Cenedlaethol ddod yn gyfrifol am eu cyflawni mewn perthynas â Chymru.

Wedyn, cyflawnwyd deddfwriaeth bellach (sef Gorchmynion Trosglwyddo Swyddogaethau) o dan GOWA 1998 er mwyn trosglwyddo i’r Cynulliad Cenedlaethol nifer fawr o swyddogaethau gweithredol yn y meysydd uchod. Roedd y swyddogaethau hyn yn cynnwys gwneud rheoliadau, rheolau a gorchmynion a rhoi cymorth ariannol. Y prif orchymyn trosglwyddo swyddogaethau oedd y National Assembly for Wales (Transfer of Functions) Order 1999.

Sefydlodd GOWA 1998 Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gweinyddiaeth Cymru hefyd (cyflawnir y swyddogaeth olaf gan Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru bellach).

Rhoddodd GOWA 1998 hefyd y pŵer i’r Cynulliad Cenedlaethol ad-drefnu rhai sefydliadau cyhoeddus penodol yng Nghymru. Er enghraifft, diddymwyd Awdurdod Datblygu Cymru, a throsglwyddwyd ei swyddogaethau i’r Cynulliad Cenedlaethol, trwy orchymyn a wnaed gan y Cynulliad o dan GOWA 1998.

Diddymwyd y rhan fwyaf o GOWA 1998 gan y Government of Wales Act 2006, er bod rhai darpariaethau’n parhau mewn grym am resymau technegol.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn