Henebion ac adeiladau hanesyddol

Y prif ddarnau o ddeddfwriaeth yn y maes hwn yw’r Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979 a’r Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990.

O dan yr Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979, mae Gweinidogion Cymru, trwy CADW (gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru), yn penderfynu pa henebion y dylid eu rhestru ar Gofrestr Henebion oherwydd eu pwysigrwydd. Effaith gyffredinol cofrestru henebyn ar y rhestr hon yw bod cyflawni unrhyw waith neu weithredoedd eraill iddi heb ganiatâd yn golygu bod trosedd yn cael ei chyflawni.

O dan y Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990, mae Gweinidogion Cymru yn penderfynu pa adeiladau o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig y dylid eu rhestru. Effaith gyffredinol rhestru adeilad yw bod unrhyw waith a fyddai'n effeithio ar gymeriad adeilad wedi ei wahardd oni chafwyd caniatâd adeilad rhestredig.

Mae Ardaloedd Cadwraeth yn cael eu dynodi gan awdurdodau lleol o dan y Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990.  Mae cyfyngiadau ar rai mathau o waith ar adeiladau a choed o fewn Ardaloedd Cadwraeth.

Sefydlwyd Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru trwy Warant Frenhinol. Mae ganddo swyddogaeth i archwilio a chofnodi henebion ac adeiladweithiau hynafol a hanesyddol.

Cyflwynodd Llywodraeth Cymru Bil yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) gerbron y Cynulliad Cenedlaethol Cymru ym mis Mai 2015. Mae'n cynnig darparu amddiffyniad mwy effeithiol i adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig, gwella'r mecanweithiau presennol ar gyfer rheolaeth gynaliadwy o’r amgylchedd hanesyddol, ac yn cyflwyno mwy o dryloywder ac atebolrwydd i benderfyniadau a wneir ar yr amgylchedd hanesyddol.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn