Beth sydd wedi ei ddatganoli?

Mae diwylliant yn bwnc datagnoledig. Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gymhwysedd deddfwriaethol mewn perthynas â chelf a chrefft; amgueddfeydd ac orielau; llyfrgelloedd; archifau a chofnodion hanesyddol; a gweithgareddau a phrosiectau diwylliannol. Mae nifer o eithriadau i’r cymhwysedd hwn gan gynnwys hawliau benthyca cyhoeddus; darlledu; dosbarthiad ffilmiau a recordiadau fideo; indemniadau’r llywodraeth ar gyfer gwrthrychau ar fenthyg, a thaliadau i Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi yng nghyswllt eiddo a dderbyniwyd yn lle treth, ac eithrio eiddo sydd o ddiddordeb cenedlaethol Cymreig. 

Mae cyfreithiau cyfredol y DU sy'n rheoli gwrthrychau a sefydliadau diwylliannol wedi ei gwasgaru ar draws nifer o feysydd cyfreithiol gan gynnwys cyfraith droseddol, cyfraith elusennau, cyfraith eiddo, cyfraith ryngwladol, cyfraith celf, cyfraith eiddo deallusol a chyfraith y cyfryngau. Nid yw pob agwedd ar y meysydd cyfreithiol hyn wedi eu datganoli i'r Cynulliad Cenedlaethol. Nid oes gan y Cynulliad Cenedlaethol gymhwysedd deddfwriaethol, er enghraifft, i ddeddfu ar eiddo deallusol neu ar reoleiddio elusennau (mae'r rhain yn eithriadau o dan baragraff 4 Rhan 1 Atodlen 7 i'r Government of Wales Act 2006). I ryw raddau mae hyn yn effeithio ar y graddau y gall y Cynulliad Cenedlaethol ddeddfu i newid y ddeddfwriaeth sy'n effeithio ar ddiwylliant.

Mae craidd y gyfraith yn y maes hwn i’w ganfod mewn deddfwriaeth sylfaenol (neu ‘statudau’) a wneir naill ai gan Senedd y DU neu'r Cynulliad Cenedlaethol.

Mae yna lawer iawn o is-ddeddfwriaeth a wnaed o dan y Deddfau hynny (megis gorchmynion, rheoliadau a chynlluniau).” Cyn datganoli grym i'r Cynulliad Cenedlaethol ym 1999, roedd is-ddeddfwriaeth yn cael ei gwneud naill ai ar gyfer Cymru a Lloegr neu ar wahân ar gyfer Cymru gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Mae nifer o'r offerynnau hyn a wnaed cyn datganoli yn parhau mewn grym. Trosglwyddwyd swyddogaethau Ysgrifennydd Gwladol Cymru i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ym 1999 (S.I. 1999/672) ac roedd hyn yn cynnwys nifer o swyddogaethau i wneud is-ddeddfwriaeth yn y statudau hynny a restrir o dan 'deddfwriaeth allweddol' a oedd yn bodoli bryd hynny. O hynny ymlaen, fe wnaeth y Cynulliad Cenedlaethol arfer y pwerau a drosglwyddwyd iddo i wneud is-ddeddfwriaeth i Gymru tan 2007 pan drosglwyddwyd y pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth i Weinidogion Cymru wrth i’r Government of Wales Act 2006 ddod i rym.

Yn ogystal â deddfwriaeth ddomestig mae nifer o offerynnau rhyngwladol a Rheoliadau, Cyfarwyddebau a Chonfensiynau'r UE. Mae'r rhain hefyd wedi'u rhestru o dan 'ddeddfwriaeth allweddol'.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn