Gwelyau Haul (Cymru)

Mae'r defnydd o welyau haul yn cael ei reoli gan y Sunbeds (Regulation) Act 2010; mae’r Ddeddf honno’n rhoi pwerau eang i wneud rheoliadau, ac mae defnydd wedi’i wneud o hynny hyd yma mewn perthynas â Chymru, ond nid Lloegr. Nid oes unrhyw gyfraith berthnasol benodol arall, ond bydd darparu gwelyau haul yn fasnachol (a rhai dulliau eraill o ddarparu) yn denu cyfreithiau sy'n ymwneud â darparu gwasanaethau ac iechyd a diogelwch. Mae'r gyfraith sy'n ymwneud yn benodol â gwelyau haul yn gwbl ddomestig ac nid oes ganddi gysylltiadau arbennig â chyfraith yr Undeb Ewropeaidd. Nid oes unrhyw oblygiadau hawliau dynol penodol. Mae gan Gymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon eu cyfundrefnau eu hunain.

1. Nid oedd darparu gwelyau haul yn fasnachol yn cael ei rheoleiddio gan gyfraith benodol tan i’r Sunbeds (Regulation) Act 2010 ddod i rym.

2. Mae hyd yn oed y gyfraith honno’n gymharol benodol gyda’r nod o amddiffyn defnyddwyr ifanc.

3. Nodweddion allweddol Deddf 2010 yw gwaharddiad llwyr ar ddarparu gwelyau haul yn fasnachol i bobl dan 18 oed, a'r gallu i gyflwyno rheoliadau pellach drwy is-ddeddfwriaeth.

4. Mae awdurdodau lleol yn cael eu gwneud yn gyfrifol am orfodi'r Ddeddf 2010 ac yn cael pwerau priodol.

5. Bydd cyfraith iechyd a diogelwch a chyfreithiau diogelu defnyddwyr cyffredinol yn berthnasol hefyd i ddarparu gwelyau haul yn fasnachol.

Defnydd o Welyau Haul gan Bobl dan18 oed

6. Prif ddarpariaeth bwysig Deddf 2012 yw rheoleiddio’r defnydd o welyau haul ar eiddo masnachol gan bobl o dan 18 oed.

7. Mae'r rheoliad yn cael ei gyflawni drwy osod dyletswydd ar weithredwyr busnesau gwelyau haul er mwyn sicrhau nad yw pobl dan 18 oed yn defnyddio gwelyau haul nac yn cael mynediad i ardaloedd lle mae yna welyau haul - a.2. Mae'r ddyletswydd hon yn cael ei gorfodi gan dramgwydd troseddol ac er mai achos diannod yn unig y gellir ei ddwyn, yn anarferol, mae uchafswm y ddirwy'n sylweddol uwch na'r raddfa safonol (gweler y Raddfa safonol) ac yn £20,000 ar hyn o bryd - a.2(6).

Eithriadau

8. Mae Deddf 2010 yn cynnwys eithriad sy'n caniatáu i bobl dan 18 oed ddefnyddio gwelyau haul at ddibenion triniaeth feddygol ar bresgripsiwn - a.3. Mae'r eithriad yn dibynnu ar y defnydd o welyau haul mewn, neu a ddarperir gan, sefydliad gofal iechyd, sy’n golygu ysbyty yn gyffredinol. Yn y Pwyllgor Mesurau Cyhoeddus ar y Mesur ar gyfer y Ddeddf yn Nhŷ'r Cyffredin dywedodd yr Aelod Cyfrifol (Julie Morgan) y canlynol: There are clearly some instances where the use of a sunbed, under strict supervision, is recommended by a health professional to treat skin conditions such as psoriasis. Any treatment must be under the supervision of a doctor and must be in a healthcare establishment in the NHS or the private sector. COMARE, which has already been mentioned a few times, and WHO recommend that medical treatment should take place in medical settings under clinical supervision. The clause will ensure that there is no loophole by which young people can gain access to sunbeds under false pretences (Hansard, Pwyllgor Mesurau Cyhoeddus Tŷ'r Cyffredin, Eisteddiad Cyntaf, 10 Chwefror 2010, col.16.).

Y pŵer i wneud rheoliadau

9. Un o nodweddion allweddol Deddf 2010, er bod y brif ddarpariaeth a wneir ganddi’n gyfyngedig iawn, yw ei bod yn rhoi pwerau eang i wneud is-ddeddfwriaeth sy'n cyflwyno agweddau eraill ar reoleiddio - a.4. Mae'r pwerau’n gyfyngedig yn bennaf i reoleiddio mewn perthynas â phobl dan 18 oed; ond nid yn gyfan gwbl. Mae yna bŵer i wneud rheoliadau ynghylch goruchwylio’r defnydd o welyau haul gan unrhyw un - a.4(1)(a), ynghylch darparu gwybodaeth sy'n ymwneud â defnyddio gwelyau haul - a.5, ac am y defnydd o gyfarpar amddiffyn llygaid - a.6.

10. Mae'r pwerau i wneud rheoliadau wedi’u defnyddio mewn perthynas â Chymru, ond nid mewn perthynas â Lloegr. Mae Rheoliadau Deddf Gwelyau Haul (Rheoleiddio) 2010 (Cymru) 2011/1130: yn gosod: dyletswydd ar berson sy'n rhedeg busnes gwelyau haul mewn eiddo domestig i atal defnydd o welyau haul yn yr eiddo hwnnw gan bobl dan 18 oed; gofyniad i berson sy'n rhedeg busnes gwelyau haul oruchwylio'r defnydd o welyau haul yn yr eiddo busnes; gwaharddiad ar werthu neu logi gwelyau haul i bobl dan 18 oed; gofynion ynghylch darparu gwybodaeth i ddefnyddwyr gwelyau haul; a gofynion yn ymwneud â defnyddio cyfarpar amddiffyn llygaid gan ddefnyddwyr gwelyau haul. Mae Rheoliad 3 yn ymestyn y ddyletswydd sydd yn a.2 o'r Ddeddf i fusnesau gwelyau haul sy'n gweithredu o eiddo domestig er mwyn atal plant rhag defnyddio gwelyau haul. Dywed Rheoliad 4 bod rhaid i berson sy'n rhedeg busnes gwelyau haul sicrhau y goruchwylir y defnydd o welyau haul y busnes ar eiddo’r busnes. Mae Rheoliad 5 yn gwahardd gwerthu neu logi gwely haul i berson sydd dan 18 oed. Dywed Rheoliad 7 bod rhaid i berson sy'n rhedeg busnes gwelyau haul ddarparu gwybodaeth iechyd i gwsmeriaid. Dywed Rheoliad 8 bod rhaid i berson sy'n rhedeg busnes gwelyau haul sicrhau bod cyfarpar amddiffyn llygaid priodol ar gael i gwsmeriaid. Mae Rheoliad 9 yn gosod dyletswydd ar awdurdodau lleol i orfodi'r Rheoliadau yn eu hardaloedd ac i benodi swyddogion awdurdodedig i’r diben hwnnw.

Gorfodi

11. Nid yw Deddf 2010 yn creu trefn drwyddedu neu orfodi  ar wahân; ond mae'n gosod dyletswydd ar awdurdodau lleol i’w gorfodi - a.7; (gweler: Awdurdodau lleol). Mae'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol benodi swyddogion gorfodi - a.7. Gan nad oes unrhyw gyfundrefn drwyddedu, nid oes unrhyw ofyniad i weithredwyr parlyrau gwelyau haul dalu ffioedd penodol yng nghyswllt rheoleiddio o dan y Ddeddf; felly er bod gan awdurdodau lleol ddyletswydd i orfodi, nid oes llif refeniw ar wahân yn gysylltiedig â rheoleiddio’r defnydd o welyau haul, ac felly gellir gofyn a oes llawer o adnoddau yn debygol o fod ar gael fel mater o drefn ar gyfer gorfodi'r Ddeddf.

Defnydd anfasnachol

12.  Nid yw defnydd anfasnachol gwelyau haul yn cael ei reoleiddio gan y Ddeddf, ac yn amodol ar un eithriad nid yw'n gosod unrhyw gyfyngiadau ar yr hyn y mae pobl yn ei wneud yn eu cartrefi eu hunain neu heblaw fel rhan o fusnes. Yr unig eithriad yw bod rheoliadau o dan y Ddeddf yn gallu rheoleiddio sut mae busnesau'n cyflenwi cyfarpar i'w defnyddio ar safleoedd domestig gan bobl dan 18 oed - a.4(1)(b).

Hunan-reoleiddio

13. Yn gyffredinol cyflwynwyd Deddf 2010 fel mesur a wnaed gan y Senedd o ganlyniad i fethiant y diwydiant gwelyau haul i reoleiddio ei hun. " I must point out strongly that the Bill is not regulation for the sake of it. The sunbed industry has already tried to self-regulate and it has failed. Self-regulation has not worked. The Bill is about protecting young people and giving people the information they need to make an informed choice. " (Hansard, Tŷ’r Cyffredin Cyf.504, col.1054 (29 Ionawr 2010)). Fodd bynnag mae gan y diwydiant gwelyau haul gymdeithas fasnach, The Sunbed Association (TSA), a sefydlwyd ym 1995; mae’n sefydliad anstatudol dielw, sydd â’r nod o gynrychioli gweithredwyr, gwneuthurwyr a dosbarthwyr gwelyau a lampau haul. Dywed y TSA ei bod yn ofynnol i’w aelodau gydymffurfio â Chod Ymarfer anstatudol, y dywedir ei fod yn seiliedig ar Safon Ewropeaidd: EN 60335-2-27 (a luniwyd gan gynrychiolwyr o'r proffesiynau meddygol a gwyddonol ac o’r diwydiant) a Nodyn Cyfarwyddyd yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch "Reducing Health Risks from the use of (UV) Tanning Equipment". Adeg cyhoeddi'r erthygl hon, nid oedd y Cod ar gael i'r cyhoedd ar wefan TSA, ond yn rhan o ardal aelodau’n unig.

Mwy o erthyglau ynghylch Gwasanaethau iechyd

Gweld mwy o erthyglau yn Gwasanaethau iechyd