Gofal cymdeithasol

Mae gan awdurdodau lleol rôl allweddol o ran darparu gofal cymdeithasol ar gyfer oedolion a phlant, a chefnogaeth i ofalwyr.  Mae eu swyddogaethau’n ymestyn i ddarparu gofal ar gyfer y rhai sydd ag anghenion iechyd meddwl, ar gyfer pobl anabl ac i blant sydd angen eu cymryd i mewn i ofal yr awdurdod lleol.  Mae awdurdodau lleol hefyd yn gyfrifol am ddarparu gwasanaethau mabwysiadu, ac am ymchwilio ac ymyrryd er mwyn amddiffyn plant rhag camdriniaeth ac esgeulustod.

Mae lles cymdeithasol, gan gynnwys gwasanaethau cymdeithasol, wedi ei ddatganoli yn gyffredinol yng Nghymru. Mae gan Weinidogion Cymru swyddogaeth oruchwylio gyffredinol yn y system bresennol o ddarpariaeth gofal cymdeithasol yng Nghymru. Yn ogystal â swyddogaethau arolygu, mae gan Weinidogion Cymru’r swyddogaeth gyffredinol o annog gwelliannau yn narpariaeth  gwasanaethau cymdeithasol awdurdodau lleol Cymru (adran 92 o'r Health and Social Care (Community Health and Standards) Act 2003). Mae gan Weinidogion Cymru ddyletswydd gyffredinol i annog gwelliant yn ansawdd y gwasanaeth a reoleiddir o dan Ran 2 y Care Standards Act 2000. Rhaid i Gyngor Gofal Cymru weithredu’n unol â chyfarwyddiadau ac arweiniad Gweinidogion Cymru (adran 54(4) o'r Care Stnadards Act 2000).

Yn ogystal â’u pwerau cyffredinol, mae gan Weinidogion Cymru rai pwerau dyfarnu grantiau penodol ym maes gofal cymdeithasol. Gallant dalu grantiau i sefydliadau sy'n darparu hyfforddiant mewn gwaith gofal cymdeithasol neu i'r rhai sy'n ymgymryd â hyfforddiant o'r fath (adran 76(4) o'r Care Standards Act 2000). Caiff Gweinidogion Cymru roi grantiau i unrhyw un i hyrwyddo lles plant a'u rhieni, i gefnogi rhianta (adran 14 o'r Education Act 2002) ac i ddarparu llety mewn cartrefi plant (adran 82 o'r Children Act 1989).

Gan amlaf penodir un o Weinidogion Cymru i fod yn gyfrifol am ofal cymdeithasol ochr yn ochr â materion iechyd ac mae Adran Llywodraeth Cymru dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn ei wasanaethu.

Gwnaed newidiadau i'r cyfreithiau ar ofal cymdeithasol yng Nghymru ar 6 Ebrill 2016.  Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn gwneud newidiadau pwysig i’r ffordd mae gwasanaethau cymdeithasol yn cael eu darparu, yn bennaf drwy hybu annibyniaeth pobl er mwyn rhoi llais cryfach a rheolaeth iddynt.  Mae'r Ddeddf yn rhoi mwy o gyfrifoldeb ar awdurdodau lleol i ddarparu gwasanaethau ataliol a fydd yn oedi, yn lleihau neu’n atal yr angen am ofal a chymorth.  Mae’r Ddeddf yn rhoi set wedi’i diweddaru o ddyletswyddau a swyddogaethau i awdurdodau lleol mewn perthynas â gwella lles pobl sydd angen gofal a chymorth a gofalwyr sydd angen cymorth.

Bydd Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016 unwaith caiff ei gweithredu, yn diwygio’r drefn reoleiddio ar gyfer gwasanaethau gofal a chymorth yng Nghymru, a bydd hefyd yn diwygio’r system o reoleiddio’r rhai sy’n gweithio yn y sector ac yn darparu gofal i oedolion neu blant sy’n agored i niwed.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn