Cwynion a Chomisiynwyr

Mae gofyn i awdurdodau lleol sefydlu gweithdrefnau ar gyfer ymdrin â chwynion am swyddogaethau gwasanaethau cymdeithasol, gan gynnwys sylwadau sy'n ymwneud â phlant penodol. Nodir y gofynion hyn mewn Rheoliadau a wnaed o dan Ran 3 o’r Children Act 1989 a Rhan 2 o’r Health and Social Care (Community Health and Standards) Act 2003, sydd bellach yn cael eu trin fel petaent wedi’u gwneud o dan y darpariaethau cyfatebol yn Rhan 10, Pennod 1 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014. Rhain yw’r: Rheoliadau Gweithdrefn Sylwadau (Cymru) 2014 (O.S. 2014/1795) ar gyfer plant, a Rheoliadau Gweithdrefn Gwynion y Gwasanaethau Cymdeithasol (Cymru) 2014 (O.S. 2014/1794) ar gyfer oedolion.

Sefydlwyd swyddfa Comisiynydd Plant Cymru gan y Care Standards Act 2000 a’i phrif nod yw diogelu a hyrwyddo hawliau a lles plant yng Nghymru.

Sefydlwyd swyddfa Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn 2006 gan Ddeddf Comisiynydd Pobl Hŷn (Cymru) 2006 a’i swyddogaethau cyffredinol yw hyrwyddo a diogelu buddiannau pobl hŷn yng Nghymru ac annog arferion gorau wrth drin pobl hŷn yng Nghymru.

Mae gan y ddau Gomisiynydd bwerau i gyflwyno sylwadau i Weinidogion Cymru, Prif Weinidog Cymru neu’r Cwnsler Cyffredinol ynghylch unrhyw fater sy’n ymwneud â buddiannau pobl hŷn yng Nghymru, neu unrhyw fater sy’n effeithio ar hawliau a lles plant yng Nghymru.

Yn ogystal, mae gan y Comisiynydd Plant a’r Comisiynydd Pobl Hŷn bwerau i adolygu’r ffordd y mae buddiannau pobl hŷn/plant yn cael eu diogelu a’u hyrwyddo pan fydd cyrff cyhoeddus yn cyflawni eu swyddogaethau. Yn dilyn adolygiad, mae gan y ddau Gomisiynydd ddisgresiwn i benderfynu p’un ai i gyhoeddi adroddiad yn cynnwys eu canfyddiadau a’u hargymhellion. Lle cyhoeddir adroddiad o’r fath, gallant ofyn am ymateb i’r argymhellion ac os na wneir hynny gellir cyfeirio mater i’r Uchel Lys.

O dan Reoliadau Comisiynydd Plant Cymru 2001 a Rheoliadau Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru 2007, mae gan y ddau Gomisiynydd bwerau i archwilio achosion plant/pobl hŷn penodol yng Nghymru, os yw’r achosion yn ymwneud â materion sy’n ymwneud â darparu gwasanaethau neu effaith ar y plant/pobl hŷn dan sylw wrth i gorff cyhoeddus arfer ei swyddogaethau.

Dim ond pan fo cynrychiolaeth, gan y person dan sylw neu ar ei ran/rhan, yn codi cwestiwn o egwyddor sydd ag effaith neu berthnasedd mwy cyffredinol, naill ai i hawliau neu les plant perthnasol neu, i fuddiannau pobl hŷn yng Nghymru, nag yn yr achos penodol o dan sylw, y bydd y Comisiynwyr yn archwilio achos plentyn/person hŷn penodol.

Wrth gynnal archwiliad, gall y Comisiynwyr ei gwneud yn ofynnol i bersonau penodol roi gwybodaeth neu, os ystyrir bod angen, i fod yn bresennol yn bersonol i ddarparu gwybodaeth, esboniad neu gymorth.

Pan fydd Comisiynydd yn penderfynu peidio â chynnal archwiliad, rhaid iddo/iddi baratoi datganiad o resymau dros y penderfyniad hwnnw ac anfon copïau ohono i’r person a wnaeth y cyflwyniad mewn perthynas â’r achos ac unrhyw bersonau eraill a ystyrir yn briodol gan y Comisiynydd.

Os bydd unrhyw berson neu gorff yn gwrthod cydymffurfio gydag archwiliad, yn gwrthod darparu gwybodaeth mewn cysylltiad ag archwiliad neu egluro sut y byddant yn cydymffurfio â’r argymhellion, gall y Comisiynydd Plant neu’r Comisiynydd Pobl Hŷn, fel sy’n briodol, gyhoeddi tystysgrif i’r Uchel Lys er mwyn iddo edrych ar y mater a gallai hyn arwain at berson neu gorff yn cael ei drin fel pe bai’n dirmygu’r llys.

Wedi i archwiliad ddod i ben, mae’n rhaid i’r Comisiynydd lunio adroddiad yn nodi ei g/chanfyddiadau a’i g/chasgliadau, yn ogystal ag unrhyw argymhellion a wneir. Mae’n rhaid i’r adroddiad hwn gael ei gyhoeddi a bod ar gael i’w archwilio.

Cyn pen 3 mis, mae’n rhaid i’r person y mae’r argymhelliad yn cael ei wneud yn ei gylch roi gwybodaeth i’r Comisiynydd ynghylch y camau a gymerwyd neu y bwriedir eu cymryd er mwyn cydymffurfio â’r argymhelliad neu, y rheswm dros beidio â chymryd unrhyw gamau.

Gall methiant i ymateb o fewn yr amser penodedig gael ei gyhoeddi mewn unrhyw fodd a ystyrir yn briodol gan y Comisiynydd.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn