Cymhwysedd deddfwriaethol yr Undeb Ewropeaidd

Mae’r UE wedi’i chyfyngu gan y Cytuniadau a wnaed i’w sefydlu, ac ni all wneud deddfau ar unrhyw beth y dymuna. Dim ond lle mae ganddi’r cymhwysedd deddfwriaethol i wneud hynny y gall greu deddfau. Hyd yn oed wedyn, mae cyfres o egwyddorion sy’n helpu i sicrhau cydbwysedd gofalus o bŵer rhwng yr Undeb Ewropeaidd ar y naill law ac Aelod Wladwriaethau ar y llaw arall.

Mae Erthyglau 2 i 6, ac erthygl 352(1) o’r Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU) yn nodi’r meysydd hynny lle gall yr UE gyfrannu at ddeddfu.  Mewn geiriau eraill, mae erthyglau 2 i 6 a 352(1) yn helpu i ddiffinio hyd a lled cymhwysedd deddfwriaethol yr Undeb Ewropeaidd.  Mae tri math o gymhwysedd.

Y cymhwysedd cyntaf yw lle mae gan yr UE gymhwysedd cyfyngol: yn y meysydd hynny, dim ond yr UE sy’n gallu deddfu a mabwysiadu cyfreithiau rhwymol. Felly, mae rôl yr Aelod Wladwriaethau yn gyfyngedig i weithredu’r cyfreithiau hynny, oni bai bod yr UE yn eu hawdurdodi i fabwysiadu cyfreithiau penodol eu hunain. Mae’r meysydd a nodir yn erthygl 3(1) i TFEU yn darparu fel a ganlyn.

“1.   The Union shall have exclusive competence in the following areas:
(a) customs union;
(b) the establishing of the competition rules necessary for the functioning of the internal market;
(c) monetary policy for the Member States whose currency is the euro;
(d) the conservation of marine biological resources under the common fisheries policy;
(e) common commercial policy.”

Yr ail gategori yw cymhwysedd a rennir: yn y meysydd hyn, gall yr UE a’r Aelod Wladwriaethau fabwysiadu cyfreithiau rhwymol. Fodd bynnag, dim ond i’r graddau nad yw’r UE wedi arfer, neu wedi penderfynu peidio ag arfer, ei gymhwysedd ei hun y gall Aelod Wladwriaethau arfer eu cymhwysedd. Nodir hyn yn erthygl 4 y TFEU sy’n darparu fel a ganlyn:

“1.   The Union shall share competence with the Member States where the Treaties confer on it a competence which does not relate to the areas referred to in Articles 3 and 6.

2.   Shared competence between the Union and the Member States applies in the following principal areas:
(a)  internal market;
(b) social policy, for the aspects defined in this Treaty;
(c) economic, social and territorial cohesion;
(d) agriculture and fisheries, excluding the conservation of marine biological resources;
(e) environment;
(f) consumer protection;
(g) transport;
(h) trans-European networks;
(i) energy;
(j) area of freedom, security and justice;
(k) common safety concerns in public health matters, for the aspects defined in this Treaty.

3.   In the areas of research, technological development and space, the Union shall have competence to carry out activities, in particular to define and implement programmes; however, the exercise of that competence shall not result in Member States being prevented from exercising theirs.

4.   In the areas of development cooperation and humanitarian aid, the Union shall have competence to carry out activities and conduct a common policy; however, the exercise of that competence shall not result in Member States being prevented from exercising theirs.”

Y trydydd categori yw lle mae gan UE y cymhwysedd i gymryd camau ategol: yn y meysydd hyn, dim ond yr UE all ymyrryd i gefnogi, cydlynu neu ategu cam a gymerir gan Aelod Wladwriaeth. O ganlyniad, nid oes ganddi bwerau deddfwriaethol yn y meysydd hyn ac ni all ymyrryd ym mhroses arfer y cymwyseddau hynny a neilltuwyd i’r Aelod Wladwriaethau. Nodir hyn yn erthygl 6 y TFEU sy’n darparu fel a ganlyn:

“The Union shall have competence to carry out actions to support, coordinate or supplement the actions of the Member States. The areas of such action shall, at European level, be:
(a) protection and improvement of human health;
(b) industry;
(c) culture;
(d) tourism;
(e) education, vocational training, youth and sport;
(f) civil protection;
(g) administrative cooperation.”

Mae’r egwyddorion canlynol yn bwysig i ddeall cwmpas cymhwysedd deddfwriaethol yr UE:

  • dim ond er mwyn hyrwyddo’r amcanion sydd y Cytuniad ar yr Undeb Ewropeaidd a’r Cytuniad ar Weithrediad yr Undeb Ewropeaidd y gall yr UE ddeddfu;
  • egwyddor sybsidiaredd - ni ddylai’r UE ddeddfu yn y meysydd hynny lle mae’n rhannu cymhwysedd deddfwriaethol ag Aelod Wladwriaethau os gellir cyflawni’r amcanion yn well trwy ddeddfu ar lefel genedlaethol (gweler erthygl 5(3) Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd);
  • egwyddor cymesuredd – na ddylai cyfraith yr UE fynd ymhellach nag sydd raid i gyflawni amcanion y cytuniadau (gweler erthygl 5(4) Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd).

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn