Cyflwyniad

Mae awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru yn gwneud penderfyniadau’n ddyddiol. Gall pob un o’r penderfyniadau hynny gael effaith sylweddol ar fywydau pobl. Mae’n hollbwysig felly fod awdurdodau cyhoeddus yn  parchu safonau llywodraethu da ac egwyddorion Rheolaeth y Gyfraith. Hynny yw, dylai pob adran o lywodraeth ganolog a datganoledig, awdurdodau lleol, llysoedd a thribiwnlysoedd, a phob corff arall sy’n arfer swyddogaethau cyhoeddus eu natur, weithredu o fewn y gyfraith, yn deg, a pharchu egwyddorion atebolrwydd, ygyrchedd a thryloywder. Bydd hyn yn helpu i sicrhau nad yw awdurdodau cyhoeddus yn gweithredu’n fympwyol, bod pawb yn cael eu trin yn gyfartal yn llygaid i gyfraith a bod hawliau sylfaenol yn cael eu hamddiffyn. Yn y  pen draw, bydd hyn yn arwain at wneud penderfyniadau da sy’n gallu gwrthsefyll unrhyw graffu a her gyfreithiol.

Mae’r canllawiau hyn yn cynorthwyo awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru i wneud penderfyniadau da sy’n gyfreithlon ac yn cydymffurfio â Rheolaeth y Gyfraith. Mae’n gwneud hynny
trwy ddisgrifio mewn termau clir a dealladwy y prif resymau dros herio gweithredoedd awdurdod cyhoeddus drwy’r weithdrefn adolygiad barnwrol. Mae hefyd yn cynnwys nifer o astudiaethau achos a chyngor ymarferol i roi dealltwriaeth i awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru o brosesau penderfynu da.

Mae cais am adolygiad barnwrol yn gais i’r Uchel Lys adolygu  pa mor gyfreithlon yw deddfiad neu benderfyniad, gweithred neu fethiant i weithredu mewn perthynas â ‘swyddogaeth gyhoeddus’. Er mwyn i’r cais symud ymlaen i wrandawiad, rhaid i’r sawl sy’n cyflwyno’r cais (yr “hawlydd”), fod â buddiant digonol yn y mater, a rhaid i’r cais gael ei wneud yn brydlon, ac o fewn tri mis beth bynnag.

Gwneir y cais ar sail un neu ragor o seiliau dros adolygu.   Mae’r seiliau hyn naill ai wedi’u datblygu gan y llysoedd (seiliau ‘cyfraith gyffredin’ dros adolygu) neu wedi’u nodi mewn deddfwriaeth. Mae’r prif seiliau cyfraith gyffredin dros adolygu i’w gweld yn y tabl yn yr PDF llawn o'r ddogfen.  Er hwylustod, maent wedi’u rhannu i gategorïau. Fodd bynnag, mae’r ffiniau rhwng y categorïau,  a’r seiliau eu hunain, yn eithaf hyblyg. Mewn llawer o achosion, bydd yr hawlydd yn ceisio dibynnu ar gyfuniad o seiliau y’n gorgyffwrdd. Mae ‘CPR’ yn y tabl yn cyfeirio at Reolau Trefniadaeth Sifil 1998 (OS 1998/3132).

Ni fwriedir i’r canllawiau fod yn gyngor terfynol ar amddiffyn camau adolygiad barnwrol. Dylid cael cyngor cyfreithiol arbenigol at y diben hwnnw.

 

 

 

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn