Beth yw adolygiad barnwrol?

Gweithdrefn yw adolygiad barnwrol sy’n galluogi person sydd wedi cael ei effeithio gan benderfyniad, gweithred neu anwaith awdurdod cyhoeddus i wneud cais i’r Uchel Lys (y cyfeirir ato fel “y Llys” yn y canllawiau hyn) am ryddhad (rhwymedi) rhag effeithiau’r penderfyniad, gweithred neu anwaith dan sylw. Mae’n fecanwaith sy’n galluogi’r Llys i ddal penderfynwyr i gyfrif drwy sicrhau eu bod yn gweithredu’n rhesymol, yn dilyn gweithdrefn briodol, ac yn gweithredu o fewn y gyfraith ym mhob ffordd arall. Dim ond os yw o’r farn bod un neu ragor o seiliau cydnabyddedig dros gynnal adolygiad barnwrol y bydd y Llys yn cytuno i ddyfarnu rhyddhad. Mae’r rhan fwyaf o’r seiliau hyn wedi’u datblygu dros amser gan y llysoedd (yn hytrach na’u cyflwyno mewn deddfwriaeth) ac yn cael eu hadnabod fel seiliau ‘cyfraith gyffredin’ dros adolygiad barnwrol.  Mae'r ddogfen hon yn rhoi canllawiau ar y seiliau cyfraith gyffredin hyn dros adolygiad barnwrol a’r meini prawf y mae’n rhaid eu bodloni cyn bod y seiliau’n gymwys.

Nid yw’r weithdrefn adolygiad barnwrol yn caniatáu i’r Llys ddyfarnu rhyddhad rhag penderfyniad penodol neu weithred benodol oherwydd ei fod yn anghytuno â rhinweddau’r penderfyniad gwreiddiol, ac ni all gyfnewid ei benderfyniad ei hun am y gwreiddiol (mae gan lys y pŵer hwn mewn achosion apêl). Yn hytrach, mewn achosion adolygiad barnwrol, dim ond os yw’r penderfynwr yn gweithredu y tu hwnt i’w bwerau neu’n camfanteisio ar ei bwerau y gall y Llys roi rhyddhad. Cydnabyddir fodd bynnag fod gan y Llys ddisgresiwn eang wrth ystyried ceisiadau am adolygiad barnwrol a gallai hyn, mewn rhai achosion, achosi amwysedd rhwng adolygu cyfreithlondeb penderfyniad a’i rinweddau.

Mae pŵer y Llys i glywed ceisiadau am adolygiad barnwrol i’w weld yn adran 31 o Ddeddf Uwchlysoedd 1981. Mae’r adran yn darparu y gellir gwneud ceisiadau i’r Llys am un neu ragor o fathau o ryddhad, yn cynnwys dileu’r penderfyniad gwreiddiol (h.y. y Llys yn gwneud y penderfyniad gwreiddiol yn ddi-rym), cyflwyno gwaharddeb i atal penderfynwr rhag gwneud penderfyniad penodol, neu ddyfarnu iawndal. Mae pob rhwymedi yn ôl disgresiwn y Llys – y Llys yn unig sy’n penderfynu pa rwymedïau i’w dyfarnu, os o gwbl.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn