Beth sydd wedi ei ddatganoli?

Yn gyffredinol, mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gymhwysedd deddfwriaethol i basio deddfau mewn perthynas ag iechyd planhigion a hadau.

Fodd bynnag, ni all ddeddfu mewn perthynas â gwahardd a rheoleiddio mewnforion ac allforion, fel y nodir yn Atodlen 7A i'r Government of Wales Act 2006.

Mae hyn yn amodol ar yr eithriadau canlynol:

  • ar wahân i—
    • gwahardd a rheoleiddio bwyd, planhigion ac anifeiliaid sy'n cael eu mewnforio a'u hallforio o Gymru yn ogystal â phethau cysylltiedig at y dibenion canlynol—
      c) gwarchod iechyd pobl, anifeiliaid neu blanhigion, lles anifeiliaid neu'r amgylchedd, neu
      d) arsylwi neu weithredu rhwymedigaethau o dan y Polisi Amaethyddol Cyffredin,
    • gwahardd a rheoleiddio bwydydd anifeiliaid, gwrteithiau neu blaladdwyr (neu bethau a gaiff eu trin yn rhinwedd deddfiad fel plaladdwyr) sy'n cael eu mewnforio a'u hallforio o Gymru at ddibenion gwarchod iechyd pobl, anifeiliaid neu blanhigion neu'r amgylchedd.

(ni eithrir gwahardd a rheoleiddio at ddibenion gwarchod rhywogaethau o blanhigion ac anifeiliaid sydd mewn perygl, ac felly fe'u cedwir yn ôl.)

Adran 1

Pwerau gweithredol

Gall Gweinidogion Cymru arfer ystod eang o swyddogaethau mewn perthynas ag iechyd planhigion a hadau, gan gynnwys swyddogaethau sy’n eu galluogi i wneud is-ddeddfwriaeth. Mae'r swyddogaethau hynny wedi eu trosglwyddo o dan Ddeddfau ac offerynnau statudol, sydd wedi'u rhestru o dan 'ddeddfwriaeth allweddol'.

Cafodd swyddogaethau’r Gweinidog Amaethyddiaeth, Pysgodfeydd a Bwyd (neu’r Ysgrifennydd Gwladol) o dan bob un o’r Deddfau hyn, y mae Gweinidogion Cymru yn eu harfer bellach, eu trosglwyddo i Gynulliad Cenedlaethol Cymru gan y National Assembly for Wales (Transfer of functions) Order 1999 (SI 1999/672) a wnaed o dan adran 22 o'r Government of Wales Act 1998.

Yna trosglwyddwyd swyddogaethau’r Cynulliad Cenedlaethol i Weinidogion Cymru gan adran 162 a pharagraff 30 o Atodlen 11 i'r Government of Wales Act 2006.

Mewn rhai amgylchiadau cyfyngedig, bydd un o Weinidogion y Goron yn dal i allu arfer y swyddogaethau hynny. Mae adran 58, a pharagraff 5 o Atodlen 3 i’r Government of Wales Act 2006, o’i darllen gyda pharagraff 26 o Atodlen 11 i'r Ddeddf honno, yn darparu bod pŵer un o Weinidogion y Goron i wneud is-ddeddfwriaeth sydd wedi ei drosglwyddo i Weinidogion Cymru yn parhau i fod yn arferadwy gan Weinidog y Goron er mwyn:

  • gweithredu unrhyw rwymedigaeth o eiddo’r Gymuned gan y Deyrnas Unedig
  • galluogi unrhyw rwymedigaeth o eiddo’r Gymuned i gael ei rhoi ar waith
  • galluogi i unrhyw hawliau sydd gan neu a fydd gan y Deyrnas Unedig o dan neu yn rhinwedd Cytuniadau’r Gymuned gael eu harfer, neu
  • ymdrin â materion sy’n deillio o, neu sy’n gysylltiedig ag unrhyw rwymedigaeth neu hawliau o’r fath neu weithrediad adran 2(1) o’r European Communities Act 1972.
Adran 2

Gweithredu cyfraith yr UE

Mae Gweinidogion Cymru wedi cael eu dynodi hefyd o dan adran 2(2) o’r European Communities Act 1972 i wneud is-ddeddfwriaeth i weithredu rhwymedigaethau amrywiol gan yr UE yn ymwneud ag iechyd planhigion a hadau. Mae dynodiad cyfredol Gweinidogion Cymru mewn perthynas â’r Polisi Amaethyddol Cyffredin wedi’i gynnwys yn yr European Communities (Designation) (No. 5) Order 2010 (SI 2010/2690). Mae’r dynodiad yn amodol ar nifer o gyfyngiadau.

Ers i’r Wales Act 2017 ddod i rym, mae gan Weinidogion Cymru ddynodiad cyffredinol o dan adran 58B o’r Government of Wales Act 2006. Effaith hyn yw bod Gweinidogion Cymru yn gyffredinol yn cael eu trin fel petaent wedi'u dynodi at ddibenion adran 2(2) o'r European Communities Act 1972, ar gyfer meysydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

 

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn