Beth sydd wedi ei ddatganoli?

Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gymhwysedd deddfwriaethol i basio Deddfau yn ymwneud ag amaethyddiaeth, garddwriaeth, iechyd a lles anifeiliaid a datblygu gwledig yn unol ag adran 108 o, a pharagraff 1 o Atodlen 7 i’r, Government of Wales Act 2006.

Fodd bynnag, mae cyfyngiadau pwysig ar gymhwysedd deddfwriaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn y meysydd hyn. Nid oes gan y Cynulliad Cenedlaethol gymhwysedd deddfwriaethol i basio Deddfau sy’n dod o dan unrhyw un o'r eithriadau canlynol:

  • hela â chŵn;
  • rheoleiddio gweithdrefnau gwyddonol neu weithdrefnau arbrofol eraill ar anifeiliaid;
  • rheoli mewnforio ac allforio a rheoleiddio symudiadau anifeiliaid, planhigion a phethau eraill ac eithrio (ond yn ddarostyngedig i ddarpariaeth a wneir gan neu yn rhinwedd unrhyw Ddeddf Seneddol sy’n ymwneud â rheoli mewnforion neu allforion) -

(a) symud anifeiliaid, cynhyrchion anifeiliaid, planhigion, cynhyrchion planhigion a phethau eraill sy’n gysylltiedig â hwy i mewn ac allan o Gymru, ac o fewn Cymru at ddibenion diogelu iechyd pobl, anifeiliaid neu blanhigion, lles anifeiliaid neu’r amgylchedd neu weithredu neu gydymffurfio â rhwymedigaethau o dan y Polisi Amaethyddol Cyffredin, a

(b) symud bwydydd anifeiliaid, gwrteithiau a phlaleiddiaid (neu bethau wedi’u trin yn rhinwedd unrhyw ddeddfiad fel plaleiddiaid) i mewn ac allan o Gymru, ac o fewn Cymru at ddibenion diogelu iechyd pobl, anifeiliaid neu blanhigion neu’r amgylchedd.

  • Awdurdodi meddyginiaethau milfeddygol a chynhyrchion meddyginiaethol.

Nid yw'r rhestr unchod yn gyflawn ac mae cyfyngiadau pellach ar gymhwysedd y Cynulliad i basio deddfau mewn perthynas ag amaethyddiaeth, garddwriaeth, iechyd a lles anifeiliaid a datblygu gwledig a nodir yn Rhan I o Atodlen 7 i’r Government of Wales Act 2006.

Hyd yn hyn, mae’r Cynulliad wedi gwneud un Ddeddf yn ymwneud ag amaethyddiaeth, sef Deddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014. Cyn i’r Ddeddf hon dderbyn Cydsyniad Brenhinol, cyfeiriwyd y cwestiwn a oedd yn gofyn a oedd y darpariaethau o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol at y Goruchaf Lys o dan adran 112 o’r Government of Wales Act 2006. Canfu’r Goruchaf Lys bod darpariaethau’r Mesur o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol. Mae rhagor o fanylion ar ddyfarniad y Goruchaf Lys i'w gweld yma.

Adran 1

Cyfraith yr UE

Mae llawer o Reoliadau a Chyfarwyddebau yn cael eu gwneud gan yr Undeb Ewropeaidd mewn perthynas ag amaethyddiaeth a garddwriaeth.

Mae Rheoliadau'r UE ar waith yn y DU, ac felly yng Nghymru, heb yr angen am unrhyw ddeddfwriaeth bellach (gweler adran 2(1) o’r European Communities Act 1972). Yn aml, fodd bynnag, nid yw Rheoliadau’n rhoi hawliau i unigolion y gellir eu cynnal yn erbyn unigolion eraill neu yn erbyn y Wladwriaeth. Felly, gall fod angen i Weinidogion Cymru, neu Lywodraeth y DU, wneud is-ddeddfwriaeth i weithredu’r Rheoliadau hyn yng Nghymru. Er enghraifft, rhaid i Weinidogion Cymru wneud is-ddeddfwriaeth i roi eu cynigion ar waith er mwyn gweithredu’r Rheoliadau o Senedd Ewrop a Chyngor yr UE ar y polisi amaethyddol cyffredin yng Nghymru.

Mae Cyfarwyddebau’r UE yn rhwymo Aelod-wladwriaethau’r Undeb Ewropeaidd y maent yn berthnasol iddynt o ran y canlyniad sydd i’w gyflawni, ond yn gadael i bob Aelod-wladwriaeth ddewis sut y bydd yn gweithredu’r Gyfarwyddeb. Felly, bydd angen i Weinidogion Cymru, neu Lywodraeth y DU, neu Ysgrifennydd Gwladol weithredu, a gallai hynny gynnwys gwneud is-ddeddfwriaeth, i weithredu’r Cyfarwyddebau yng Nghymru. Er enghraifft, mae Gweinidogion Cymru wedi deddfu i weithredu Cyfarwyddeb y Cyngor 85/337/EEC (OJ Rhif L175, 5.7.85, t40) ar asesu effeithiau rhai prosiectau cyhoeddus a phreifat ar yr amgylchedd (fel y’i diwygiwyd ddiwethaf gan Gyfarwyddeb 2003/35/EC (OJ Rhif L156, 25.6.03, t17).

Dynodi at ddibenion adran 2(2) o’r European Communities Act

Pan fo Gweinidogion Cymru, neu Ysgrifennydd Gwladol Llywodraeth y DU, yn bwriadu cymryd camau i roi cyfraith yr UE ar waith yng Nghymru, mae’n rhaid iddynt yn gyntaf fod wedi’u ‘dynodi’ drwy Orchymyn yn y Cyfrin Gyngor a wneir o dan adran 2(2) o’r European Communities Act 1972 fel rhai sydd â’r pŵer i roi camau ar waith mewn perthynas ag agwedd benodol ar gyfraith yr UE.

Mae nifer o Orchmynion yn y Cyfrin Gyngor wedi’u gwneud sy’n dynodi Gweinidogion Cymru fel rhai sydd â’r pŵer i roi camau ar waith mewn perthynas â meysydd penodol o gyfraith yr UE sy’n ymwneud â Chymru. Mae’r meysydd hyn yn cynnwys:

Mae’r dynodiadau hyn yn amodol ar nifer o gyfyngiadau.

Gan weithredu o dan y dynodiadau hyn, mae Gweinidogion Cymru wedi gwneud offerynnau statudol i roi cyfraith yr UE ar waith yng Nghymru.

Adran 2

Pwerau gweithredol

Gall Gweinidogion Cymru arfer ystod eang o swyddogaethau gweithredol mewn perthynas ag amaethyddiaeth, garddwriaeth, iechyd a lles anifeiliaid a datblygu gwledig. Mae’r swyddogaethau hyn wedi’u nodi mewn Deddfau amrywiol gan Senedd y DU ac maent yn cynnwys pwerau i Weinidogion Cymru wneud is-ddeddfwriaeth ac i gychwyn erlyniadau.

Yn ogystal â’r swyddogaethau a nodir yn y Deddfau hyn, mae swyddogaethau wedi’u rhoi i Weinidogion Cymru, drwy is-ddeddfwriaeth a wnaed o dan y Deddfau hyn.

Trosglwyddwyd swyddogaethau’r Gweinidog Amaethyddiaeth, Pysgodfeydd a Bwyd neu’r Ysgrifennydd Gwladol o dan bob un o’r Deddfau hyn (ac eithrio ar gyfer yr Animal Health Act 2002 a’r Animal Welfare Act 2006) y mae Gweinidogion Cymru yn ymgymryd â hwy yn awr, i Gynulliad Cenedlaethol Cymru drwy gyfres o Orchmynion yn y Cyfrin Gyngor a wnaed o dan adran 22 o’r Government of Wales Act 1998. Mae’r Gorchmynion a drosglwyddodd swyddogaethau i’r Cynulliad Cenedlaethol mewn perthynas ag amaethyddiaeth a garddwriaeth fel a ganlyn:

Yna trosglwyddwyd swyddogaethau’r Cynulliad Cenedlaethol i Weinidogion Cymru gan adran 162 a pharagraff 30 o Atodlen 11 i’r Government of Wales Act 2006.

Mewn rhai amgylchiadau cyfyngedig, bydd un o Weinidogion y Goron yn dal i allu arfer y swyddogaethau o wneud is-ddeddfwriaeth a drosglwyddwyd i Weinidogion Cymru gan y gorchymyn trosglwyddo swyddogaethau hwn. Mae adran 58, a pharagraff 5 o Atodlen 3 i’r Government of Wales Act 2006, o’i darllen gyda pharagraff 26 o Atodlen 11 y Ddeddf honno, yn darparu bod pŵer un o Weinidogion y Goron i wneud is-ddeddfwriaeth sydd wedi ei drosglwyddo i Weinidogion Cymru yn parhau i fod yn arferadwy gan Weinidog y Goron (Ysgrifennydd Gwladol) fel pe na bai wedi cael ei drosglwyddo er mwyn:

  • Gweithredu unrhyw rwymedigaeth o eiddo’r Gymuned gan y Deyrnas Unedig,
  • Galluogi unrhyw rwymedigaeth o eiddo’r Gymuned i gael ei rhoi ar waith,
  • galluogi i unrhyw hawliau sydd gan neu a fydd gan y Deyrnas Unedig o dan neu yn rhinwedd Cytuniadau’r Gymuned gael eu harfer, neu
  • ymdrin â materion sy’n deillio o, neu sy’n gysylltiedig ag unrhyw rwymedigaeth neu hawliau o’r fath neu weithrediad adran 2(1) o’r European Communities Act 1972 .
Adran 3

Mesurau’r Cynulliad

Rhwng mis Mai 2007 a mis Mai 2011, roedd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru'r cymhwysedd deddfwriaethol i wneud Mesurau yn unol ag adran 94 o, ac Atodlen 5 i’r Government of Wales Act 2006. Rhoddodd Maes 1 o Atodlen 5 y pŵer i’r Cynulliad Cenedlaethol wneud Mesurau mewn perthynas â’r mater canlynol:

Matter 1.1

The red meat industry, in relation to–
(a) increasing efficiency or productivity in the industry;
(b) improving marketing in the industry;
(c) improving or developing services that the industry provides or could provide to the community;
(d) improving the ways in which the industry contributes to sustainable development.

Interpretation of this field

In this field “the red meat industry” means all of the activities comprised in–

(a) breeding, keeping, processing, marketing and distributing cattle, sheep and pigs (alive or dead), and
(b) producing, processing, marketing, manufacturing and distributing products derived to any substantial extent from those animals (apart from milk and milk products, fleece wool and hides).

For the purposes of this definition–“cattle” means bovine animals, including bison and buffalo;“pigs” means porcine animals, including wild boar and other feral pigs.

Gwnaed Mesur Diwydiant Cig Coch (Cymru) 2010 drwy arfer cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol o dan Fater 1.1 o Ran 1 o Atodlen 5 i’r Government of Wales Act 2006.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn