Cyflogi plant

Mae cyflogi plant o oedran ysgol gorfodol (yn gyffredinol, rhai o dan 16 oed) wedi ei gyfyngu gan ddarpariaethau yn Rhan II o'r Children and Young Persons Act 1933 (CYPA 1933) a Rhan II o'r Children and Young Persons Act 1963 (CYPA 1963).

Mae adran 18 o CYPA 1933 yn cynnwys cyfyngiad cyffredinol sy'n atal cyflogi unrhyw un o dan 14 oed. Gellir cyflogi rhai 13 oed i wneud  gwaith ysgafn ar sail ran amser os yw is-ddeddfau neu reoliadau lleol a wneir gan Weinidogion Cymru yn caniatáu.

Mae plant o dan 16 oed yn cael eu cyfyngu o ran nifer yr oriau y gallant weithio ac yn enwedig yr oriau y gallant weithio ar ddiwrnod ysgol. Mae’r oriau y gallant weithio yn cael eu cyfyngu fel a ganlyn:

  • dim mwy na dwy awr y dydd ar ddiwrnod ysgol neu ddydd Sul
  • dim mwy na phum awr y dydd (ar gyfer rhai iau na 15 oed) neu 8 awr y dydd (ar gyfer rhai 15 oed) ar ddiwrnodau nad ydynt yn ddiwrnodau ysgol o Ddydd Llun hyd ddydd Sadwrn
  • dim mwy na 12 awr yr wythnos yn ystod wythnos ysgol
  • dim mwy na 25 awr yr wythnos (ar gyfer rhai iau na 15 oed) neu 35 awr yr wythnos (ar gyfer rhai 15 oed) yn ystod wythnos pan nad oes ysgol

Rhaid i blant hefyd gael awr o egwyl am bob pedair awr y maent yn gweithio.

Os yw awdurdod lleol yn teimlo bod cyflogaeth plentyn yn amharu ar ei addysg neu’n  niweidiol i'w iechyd gallant gyflwyno hysbysiad i’r cyflogwr yn gosod cyfyngiadau ar gyflogaeth y plentyn neu’n eu gwahardd rhag cyflogi’r plentyn o gwbl (gweler adran 559 o'r Education Act 1996).

Yn ogystal â'r cyfyngiadau cyffredinol hyn, mae CYPA 1933 yn cynnwys cyfyngiadau sy’n atal plant rhag cael eu cyflogi mewn mathau penodol o waith, megis masnachu ar y stryd (adran 20) neu berfformiadau peryglus (adran 24).

Gellir cyflogi plant i gymryd rhan mewn perfformiadau, boed yn fyw neu’n ddarllediadau, ac o dan rai amgylchiadau i deithio dramor at y dibenion hyn, os yw’n cael ei awdurdodi trwy drwydded a ddyroddir gan yr awdurdod lleol yn yr ardal lle maent yn byw (gweler adran 25 o CYPA 1933 ac adran 37 o CYPA 1963).

Mae’r Children (Performances) Regulations 1968 (SI 1968/1728) (fel y'i diwygiwyd) yn nodi'r cyfyngiadau a'r amodau sy'n berthnasol i drwyddedau a roddir i ganiatáu i blant gael eu cyflogi i gymryd rhan mewn perfformiadau. Yn ogystal ag amodau sy'n gofyn am gynnal archwiliadau meddygol i ddiogelu iechyd plant, mae yna hefyd gyfyngiad yn rheoliad 10 sy’n ei gwneud yn ofynnol nad yw awdurdod lleol yn rhoi trwydded oni bai eu bod yn “satisfied that the child’s education will not suffer by reason of taking part in the performances or activities for which the licence is requested”.  Os bwriedir i addysg gael ei darparu gan athro preifat, mae'n ofynnol i'r awdurdod trwyddedu sicrhau bod yr addysg yn foddhaol ac yn cael ei dysgu’n briodol a bod y plentyn yn derbyn cyfanswm o ddim llai na thair awr o addysg ar gyfer bob dydd y byddai'n ofynnol iddo fynd i'r ysgol fel arall.

Er mwyn sicrhau bod plant yn nwy flynedd olaf addysg orfodol yn gallu manteisio ar gyfleoedd ar gyfer profiad gwaith, mae adran 560 o'r Education Act 1996 yn darparu (gyda rhai eithriadau) na fydd y cyfyngiadau o ran cyflogi plant yn briodol mewn perthynas â phrofiad gwaith a drefnir gan yr awdurdod lleol neu ysgol y plentyn.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn