Hawliau myfyrwyr

Cwynion

Mae gan Weinidogion Cymru bŵer o dan adran 13 o'r Higher Education Act 2004 i ddynodi corff annibynnol i weithredu cynllun ar gyfer adolygu cwynion gan fyfyrwyr ynghylch sefydliadau addysg uwch yng Nghymru.

Mae'r cynllun yn berthnasol i bob prifysgol, corfforaeth addysg uwch a sefydliad dynodedig yng Nghymru, ac mae’n rhaid iddo ganiatáu cyfeirio pob cwyn gan fyfyrwyr presennol neu gyn-fyfyrwyr y sefydliadau hyn ynghylch unrhyw weithred neu anwaith gan y sefydliad.

Pan fydd cwynion yn cael eu cyfeirio o dan y cynllun, rhaid iddynt gael eu hadolygu gan unigolyn annibynnol a fydd wedyn yn gwneud penderfyniad ynghylch y graddau y gellir cyfiawnhau’r gŵyn. Os yw'r adolygydd yn penderfynu y gellir cyfiawnhau’r gŵyn, gall yr adolygydd argymell camau i’r sefydliad dan sylw eu cymryd, ond ni all ei gwneud yn ofynnol i'r sefydliad gymryd y camau hynny. Rhaid i'r adolygydd hysbysu'r partïon sydd yn ymwneud â’r gŵyn beth yw’r penderfyniad, y rhesymau dros y penderfyniad ac unrhyw argymhelliad a wnaed i'r sefydliad.

O dan adran 15 o HEA 2004, mae'n ofynnol i gyrff llywodraethu sefydliadau addysg uwch gydymffurfio â'r rhwymedigaethau a osodir arnynt gan y corff adolygu dynodedig a gall fod gofyn iddynt gyfrannu at gostau gweithredu sy'n gysylltiedig ag adolygu cwynion.

Yng Nghymru a Lloegr mae Swyddfa'r Dyfarnwr Annibynnol wedi cael ei ddynodi o dan HEA 2004 i weithredu cynllun cwynion y myfyrwyr.

Gall penderfyniadau Swyddfa'r Dyfarnwr Annibynnol fod yn agored i adolygiad barnwrol (fel y sefydlwyd yn achos R (Siborurema) v Swyddfa’r Dyfarnwr Annibynnol ar gyfer Addysg Uwch [2007] EWCA Civ 1365). Felly, os yw myfyriwr yn anfodlon â chanlyniad adolygiad o gŵyn, efallai y gall wneud cais am adolygiad barnwrol o’r penderfyniad.

Undebau myfyrwyr

Mae 'undeb myfyrwyr' wedi’i ddiffinio yn adran 20(1) o'r Education Act 1994 fel a ganlyn:


“(a) an association of the generality of students at an establishment to which this Part applies whose principal purposes include promoting the general interests of its members as students; or
(b) a representative body (whether an association or not) whose principal purposes include representing the generality of students at an establishment to which this Part applies in academic, disciplinary or other matters relating to the government of the establishment.”

Nid oes unrhyw ofyniad bod yna undeb myfyrwyr ym mhob sefydliad. Fodd bynnag, lle mae yna undeb myfyrwyr, mae’n rhaid i gyrff llywodraethu pob prifysgol sy’n derbyn cyllid gan Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru, sefydliadau addysg uwch, sefydliadau dynodedig neu sefydliadau addysgol eraill yng Nghymru a restrir yn adran 21(1) o'r Education Act 1994 gymryd y camau  sy'n rhesymol ymarferol i sicrhau bod yr undeb yn gweithredu mewn ffordd deg a democrataidd.

Mae adran 22(2) o'r Education Act 1994 yn nodi bod disgwyl i gyrff llywodraethu sefydliadau gymryd camau i sicrhau bod undebau myfyrwyr yn cyfarfod. Mae'r rhain yn cynnwys gofyniad bod gan undeb myfyrwyr gyfansoddiad a bod gan fyfyrwyr hawl i beidio â bod yn aelod o'r undeb ac na fyddant dan anfantais os ydynt yn ymarfer yr hawl hon.

Mae'n ofynnol i gyrff llywodraethu sefydliadau baratoi a chyhoeddi codau ymarfer ynghylch sut y bodlonir y gofynion a nodir yn adran 22(2) ac mae'n rhaid iddynt gyflwyno’r cod ymarfer hwn i sylw’r myfyrwyr.

 

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn