Ymyrraeth gan Weinidogion Cymru

Ymyrraeth gan Weinidogion Cymru yng ngweithgareddau sefydliadau addysg bellach

Er mwyn hyrwyddo eu swyddogaethau i ddarparu addysg bellach, mae gan Weinidogion Cymru bwerau penodol i oruchwylio a chadw golwg ar ymddygiad sefydliadau addysg bellach yng Nghymru.

Mae adran 37 o'r Learning and Skills Act 2000 yn caniatáu i Weinidogion Cymru ddatblygu cynlluniau ar gyfer asesu perfformiad sefydliadau sy'n darparu addysg ôl-16 ac i ystyried yr asesiadau hyn wrth benderfynu ar lefel y cyllid i’w ddarparu o dan adran 34.

Mae Adran 50 o'r Further and Higher Education Act 1992 (FHEA 1992) yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau a fyddai'n ei gwneud yn ofynnol i gorff llywodraethu sefydliad yn y sector addysg bellach gyhoeddi gwybodaeth ragnodedig benodol. Mae’r Education (Further Education Institutions Information) (Wales) Regulations 1993 (SI 1993/2169) yn nodi'r wybodaeth y mae'n ofynnol i gyrff llywodraethu ei gyhoeddi. Mae hyn yn cynnwys manylion am ganlyniadau arholiadau TGAU a Safon Uwch myfyrwyr, canlyniadau cymwysterau galwedigaethol ac i ble mae'r myfyrwyr yn mynd wedi iddynt gwblhau'r cyrsiau hyn.

Yn ogystal, gall Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu sefydliadau yn y sector addysg bellach roi unrhyw wybodaeth iddynt sydd ei angen arnynt o dan adran 54 o FHEA 1992.

Gall Gweinidogion Cymru ymyrryd yn ymddygiad sefydliad addysg bellach os ydynt wedi’u hargyhoeddi bod unrhyw un o'r amodau a restrir yn adran 57(1) o FHEA 1992 yn cael ei fodloni. Yr amodau hyn yw bod Gweinidogion Cymru wedi'u hargyhoeddi:

  • bod busnes y sefydliad wedi, neu yn cael ei gamreoli gan ei gorff llywodraethu;
  • bod corff llywodraethu'r sefydliad wedi methu â chyflawni unrhyw ddyletswydd a osodir arno gan neu at ddibenion unrhyw Ddeddf neu unrhyw Fesur gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru;
  • bod corff llywodraethu’r sefydliad wedi gweithredu neu'n bwriadu gweithredu'n afresymol o ran arfer unrhyw bŵer a roddwyd neu gyflawni unrhyw ddyletswydd a osodwyd gan neu o dan unrhyw Ddeddf neu unrhyw Fesur gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru;
  • bod y sefydliad yn perfformio'n sylweddol islaw'r hyn y gellid yn yr holl amgylchiadau ddisgwyl yn rhesymol iddo berfformio, neu’n methu neu'n debygol o fethu darparu safon dderbyniol o addysg neu hyfforddiant.

Mae pwerau Gweinidogion Cymru i ymyrryd yn cynnwys pŵer i gael gwared ar aelodau o gorff llywodraethu sefydliad addysg bellach a’u disodli. Gall Gweinidogion Cymru roi cyfarwyddiadau i'r corff llywodraethu hefyd ynghylch arfer ei bwerau a chyflawni ei ddyletswyddau. Nid yw hyn yn cynnwys pŵer i gyfarwyddo corff llywodraethu i ddiswyddo aelod o'r staff, ond gall Gweinidogion Cymru gyfarwyddo'r corff llywodraethu i ddilyn y gweithdrefnau perthnasol sy'n ymwneud ag ystyried diswyddo uwch-aelod o staff.

Yn dilyn diwygiad i adran 57 o FHEA 1992 gan Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch (Llywodraethu a Gwybodaeth) (Cymru) 2014 caiff Gweinidogion Cymru hefyd roi cyfarwyddyd bellach i sefydliad wneud penderfyniad o dan adran 27A(1) o FHEA 1992 i ddiddymu'r corff.

Rhaid i'r corff llywodraethu gydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddyd a roddir gan Weinidogion Cymru o dan yr amgylchiadau hyn.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn