Ysgolion ac addysg arall i blant

O dan adran 14 o’r Education Act 1996 (EA 1996) mae awdurdodau lleol dan ddyletswydd i sicrhau bod digon o ysgolion cynradd ac uwchradd yn eu hardal i ddarparu pob disgybl efo’r cyfle i gael addysg briodol.

Diffinnir addysg briodol yn adran 14 fel addysg sy'n cynnig cyfarwyddyd a hyfforddiant sy’n ddymunol o ystyried gwahanol oedrannau, galluoedd a doniau’r disgyblion, a’r gwahanol gyfnodau y gellir disgwyl iddynt aros yn yr ysgol.

Mae adran 14(6) yn dweud bod rhaid i awdurdodau lleol sicrhau darpariaeth addysgol arbennig i ddisgyblion sydd ag anghenion addysgol arbennig.

Ysgolion a gynhelir, yn fras, yw ysgolion ag ariannir yn gyfan neu'n sylweddol gan awdurdod lleol.

Mae'n bosibl sefydlu ysgol annibynnol yng Nghymru. Mae ysgolion annibynnol yn cael ei ddiffinio yn adran 563 o’r Education Act 1996 i olygu unrhyw ysgol nad yw'n ysgol a gynhelir a lle mae addysg amser llawn yn cael ei darparu ar gyfer pump neu ragor o ddisgyblion oedran ysgol gorfodol, neu ar gyfer o leiaf un disgybl o'r oed hwnnw sydd â datganiad o anghenion addysgol arbennig. Rhaid i bob ysgol annibynnol fod wedi'i chofrestru gyda Llywodraeth Cymru ac mae'n drosedd cynnal ysgol annibynnol heb gofrestru. Yn ogystal rhaid i bob ysgol annibynnol gydymffurfio â'r safonau a amlinellir yn Rheoliadau Safonau Ysgol Annibynnol (Cymru) 2003. Mae'r prif ofynion deddfwriaethol ynghylch hyn wedi eu nodi yn Rhan 10 yr Education Act 2002.

Gellir addysgu disgybl mewn uned cyfeirio disgyblion os nad ydynt yn gallu cael eu haddysgu mewn ysgol prif-ffrwd oherwydd salwch, gwaharddiad neu am reswm arall. Awdurdodau lleol sy'n cynnal unedau cyfeirio disgyblion ac mae darpariaethau ar eu cyfer yn adran 19 o, ac Atodlen 1 i'r, Education Act 1996.  Oherwydd natur benodol unedau cyfeirio disgyblion ni fydd amrediad llawn cyfraith addysg yn berthnasol iddynt yn yr un modd ag y byddai mewn ysgol brif-ffrwd. Mae'r agweddau hynny ar gyfraith addysg sydd yn berthnasol wedi eu gosod allan yn Atodlen 1 i'r Education Act 1996.

Nid yw'n ofyniad cyfreithiol bod disgyblion yn cael eu haddysgu mewn ysgol. Mae'r gofynion cyfreithiol ar rieni mewn perthynas ag addysg eu plant wedi eu gosod allan yn adran 7 yr  Education Act 1996.  Mae'r adran honno'n darparu bod rhaid i bob rhiant i bob plentyn o oedran ysgol gorfodol sicrhau ei bod ef neu hi'n derbyn addysg amser llawn effeithlon mewn ysgol neu fel arall. Rhaid i addysg o'r fath fod yn addas i oedran, gallu a thueddfryd y plentyn ac i unrhyw anghenion addysgol arbennig all fod ganddo.

Rhaid i rieni fodloni eu dyletswydd dan yr adran hon drwy ddarparu addysg amser llawn effeithlon, yn addas i'r plentyn (o fewn ystyr adran 7), heblaw yn yr ysgol. Mae'r term 'heblaw yn yr ysgol' yn ddigon eang i gwmpasu addysg yn y cartref.  

Yn gyffredinol, yr oedran ysgol gorfodol yng Nghymru yw o bump i un ar bymtheg mlwydd oed.

Mae adran 10 o EA 1996 yn gosod Gweinidogion Cymru o dan ddyletswydd gyffredinol i hyrwyddo addysg i bobl yng Nghymru.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn