Diogelu plant

Mae amddiffyn a lles plant yn fater a ddatganolwyd i Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae cyfraith ac achosion teulu yn eithriadau o gymhwysedd y Cynulliad, ar wahân i:

(a) cyngor lles i lysoedd, cynrychiolaeth a darparu gwybodaeth, cyngor a chymorth arall i blant sy’n preswylio fel arfer yng Nghymru a’u teuluoedd,

(b) Swyddogion Achosion Teuluol Cymru (gweler Government of Wales 2006 Atodlen 7 paragraff 15)

Mae rôl statudol sylfaenol diogelu lles plant yng Nghymru yn nwylo awdurdodau lleol.

Mae’r rôl hon yn cynnwys amrywiaeth eang o ddyletswyddau, gan gynnwys:

(a) asesu a diwallu anghenion gofal a chymorth plant (Rhannau 3 a 4 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014) (gweler "Gofal a chymorth ar gyfer oedolion a phlant - asesu a diwallu anghenion gofal a chymorth oedolion, gofalwyr a phlant")

(b) darparu llety ar gyfer plant ar sail wirfoddol naill ai lle nad oes neb â chyfrifoldeb rhiant drostynt, maent ar goll neu wedi’u gadael, neu mae’r person sydd wedi bod yn gofalu am danynt wedi’i atal rhag darparu llety neu ofal addas iddynt - adran 76 o Ddeddf 2014 (gweler "Cyfrifoldebau mewn perthynos â phlant - plant mewn gofal")

(c) dyletswyddau mewn perthynas â lleoli plant sy’n derbyn gofal gan awdurdod lleol ac adolygu’r lleoliadau hynny - Rhan 6 o Ddeddf 2014 (gweler "Cyfrifoldebau mewn perthynos â phlant - plant mewn gofal")

(d) dyletswyddau mewn perthynas â threfniadau maethu preifat - adran 67 o'r Children Act 1989 a Rheoliadau Plant (Trefniadau Preifat ar gyfer Maethu) (Cymru) 2006/940

(e) ymweld â phlant sy’n derbyn gofal a phlant a fu’n derbyn gofal - adran 98 o Ddeddf 2014 (gweler "Cyfrifoldebau mewn perthynos â phlant - plant mewn gofal")

(f) darpariaeth ar gyfer rhai sy’n gadael gofal - Rhan 6 o Ddeddf 2014 (adrannau 105 i 115) (Gweler “Cyfrifoldebau mewn perthynos â phlant – Gadael gofal a gwasanaethau ar gyfer y rhai sy'n gadael gofal”)

(g) Mae rhannau 4 a 5 y Children Act 1989 yn nodi’r amgylchiadau lle mae’n rhaid i awdurdod lleol ymchwilio pan fydd yn amau bod plentyn yn dioddef neu’n debygol o ddioddef niwed sylweddol. Mae rhannau 4 a 5, yna nodi’r camau y gall awdurdod lleol eu cymryd i ymyrryd drwy wneud cais i Lys Teulu a’r meini prawf a ddefnyddir gan lysoedd wrth benderfynu ar geisiadau o’r fath - er enghraifft, ar gyfer gorchmynion amddiffyn brys, gorchmynion gofal neu orchmynion goruchwylio.

Mae Swyddogion Adolygu Annibynnol yn monitro perfformiad yr awdurdod lleol o ran eu swyddogaethau mewn perthynas ag achos plentyn - adran 25A o'r Children Act 1989 a Rheoliadau Adolygu Achosion Plant (Cymru) 2007/307.

Mae gan awdurdodau lleol yng Nghymru ddyletswydd hefyd i wneud trefniadau i hyrwyddo cydweithrediad ag ystod o bartneriaid perthnasol (fel y corff heddlu lleol, y bwrdd iechyd lleol ac Ymddiriedolaeth y GIG) mewn perthynas ag amddiffyn plant rhag niwed ac esgeulustod a materion amrywiol eraill sy’n gysylltiedig â lles - yn adran 25 o'r Children Act 2004 (CA 2004). (Gweler “Dyletswyddau cyffredinol a strategol – Cydweithredu”)

Mae adran 28 o CA 2004 yn gosod dyletswydd ar awdurdodau lleol a chyrff eraill fel y corff heddlu lleol, byrddau iechyd lleol, Ymddiriedolaethau’r GIG, byrddau prawf a thimau troseddau ieuenctid i sicrhau bod eu swyddogaethau’n cael eu cyflawni gan ystyried yr angen i ddiogelu a hyrwyddo lles plant.

O dan rhan 7 Deddf 2014 rhaid i awdurdodau lleol sefydlu Byrddau Diogelu Plant sy’n cynnwys cynrychiolwyr o awdurdodau lleol, y corff heddlu lleol, y bwrdd iechyd lleol, Ymddiriedolaeth y GIG, bwrdd prawf, y tîm troseddau ieuenctid ac eraill. (Gweler “Diogelu – Byrddau Diogelu”)

Mae Rhan 4 o CA 2004 yn rhoi swyddogaethau i Weinidogion Cymru mewn perthynas ag arfer swyddogaethau CAFCASS yng Nghymru mewn perthynas ag achosion teuluol. Mae’r swyddogaethau hyn yn cael eu cynnal gan CAFCASS Cymru - y Gwasanaeth Cynghori a Chynorthwyo Llys i Blant a Theuluoedd yng Nghymru ac yn cynnwys darparu Swyddogion Achosion Teuluol Cymru i helpu’r llys mewn achosion teuluol cyfraith breifat a chyhoeddus, lle mae lles plant sy’n preswylio fel arfer yng Nghymru yn cael ei ystyried.
Mewn achosion teuluol gydag elfen ryngwladol, gall Rheoliad y Cyngor 2001/2003 (Brwsel II diwygiedig) fod yn berthnasol.

Lle ceir materion trawsffiniol sy’n ymwneud â diogelu lles plentyn, mae Confensiwn yr Hâg 1996 ar Awdurdodaeth, Cyfraith Gymwys, Cydnabyddiaeth, Gorfodaeth a Chydweithredu mewn perthynas â Chyfrifoldeb Rhiant a Mesurau Amddiffyn Plant (‘Confensiwn 1996’) yn debygol o fod yn berthnasol. Cafodd hyn ei gadarnhau gan y DU ar 1 Tachwedd 2012. Mae’n cynnwys darpariaethau amrywiol ar gyfer cydweithio ac ymdrin ag achosion trawsffiniol lle mae lles plentyn yn ystyriaeth. Gweinidogion Cymru yw’r Awdurdod Canolog ar gyfer Confensiwn 1996 yn unol â’r Parental Responsibility and Measures for the Protection of Children (International Obligations) (England and Wales and Northern Ireland) Regulations 2010 (2010/1898). Efallai y bydd Confensiwn 1996 yn berthnasol ochr yn ochr â Rheoliad y Cyngor 2201/2003 (Brwsel II diwygiedig) a/neu Gonfensiwn yr Hâg ar Agweddau Sifil ar Gipio Plant yn Rhyngwladol 1980.


 

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn