Cofrestrau o bobl â nam ar eu golwg, pobl â nam ar eu clyw a phobl anabl eraill

Mae adran 18 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol lunio a chynnal cofrestr o bobl sy’n preswylio fel arfer yn ardal yr awdurdod ac sydd â nam ar eu golwg, nam ar eu clyw neu sydd â nam ar eu golwg ac ar eu clyw sydd, gyda’i gilydd, yn cael effaith sylweddol ar eu bywydau bob dydd. Mae’r gofyniad hwn yn disodli’r gofyniad yn adran 29(4)(g) o’r National Assistance Act 1948.

Nid yw’r adran yn diffinio “nam ar y golwg”, “nam difrifol ar y golwg”, “nam ar y clyw” neu “nam difrifol ar y clyw”. Fodd bynnag, mae yna bŵer i wneud rheoliadau i ddisgrifio ystyr y termau hyn at ddibenion rhwymedigaeth yr awdurdod lleol i lunio a chynnal cofrestr fel bod staff clinigol ac awdurdodau lleol yn deall y derminoleg.

Mae’n ofynnol i awdurdodau lleol lunio a chynnal cofrestr o blant yn eu hardal sy’n anabl neu sydd ag anhwylder corfforol neu anhwylder meddwl a all arwain at anghenion am wasanaethau gofal cymdeithasol. Mae’r rhwymedigaeth hon yn disodli’r gofyniad ym mharagraff 2 o Atodlen 2 i’r Children Act 1989.

Hefyd, mae gan awdurdodau lleol y pŵer i lunio a chynnal cofrestrau o oedolion sy’n anabl ac oedolion nad ydynt yn anabl ond sydd ag anhwylder corfforol neu anhwylder meddwl, neu sydd ag anghenion a all arwain, ym marn yr awdurdod lleol, at ofyniad am ofal a chymorth yn y dyfodol.

At ddibenion adran 18, mae person yn “anabl” os oes gan y person anabledd at ddibenion yr Equality Act 2010. Caiff rheoliadau o dan adran 3(6) ddarparu bod person sy’n dod o fewn categori penodedig i’w drin neu i beidio â chael ei drin fel un sy’n anabl at ddibenion Deddf 2014.

Bydd y cyfryw gofrestrau yn gymorth i awdurdod lleol asesu anghenion am ofal a chymorth yn y dyfodol yn ei ardal drwy adnabod personau sydd â chyflwr dirywiol o bosibl, ac a fydd angen cymorth yr awdurdod lleol o bosibl yn y dyfodol wrth i’w cyflwr waethygu, hyd yn oed os nad oes angen y cyfryw gymorth arnynt ar hyn o bryd.

Nid yw’n ofynnol i awdurdodau lleol gynnwys unrhyw berson mewn cofrestr oni bai bod y person hwnnw wedi gwneud cais i gael ei gynnwys ynddi neu fod cais i gael ei gynnwys wedi’i wneud ar ei ran. Mae’n rhaid i awdurdod lleol hysbysu person ei fod wedi’i gynnwys mewn cofrestr ac, yn dilyn cais gan y person neu gan rywun arall sy’n gweithredu ar ei ran, mae’n rhaid i’r awdurdod ddileu unrhyw ddata personol yn ymwneud â’r person (er ei fod yn gallu cadw’r data dienw).

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn